Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru akademik Rafael Hüseynovun təqdimatında Azərbaycan Televiziyasında "Millət təqvimi" verilişinin növbəti buraxılışı yayımlanıb.

Verilişdə Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyinin mübarizəli yolundan, tarixindən geniş bəhs olunub. 

Teatr Muzeyinin yerləşdiyi bina haqqında məlumat verən akademik Rafael Hüseynov bildirib ki, 1882-ci ildə Hacı Zeynalabdin Tağıyev Bakı şəhərinin mərkəzində yerləşən öz ərazisində tikiləcək teatr binasının layihəsini təsdiq üçün Bakı şəhər dumasına təqdim edib. Teatr binası 1883-cü ildə tikilib istifadəyə verilib. 1883-cü il noyabrın 27-də Bakıda ilk dəfə teatr binası qapılarını tamaşaçı üzünə açır. İndiki Neftçilər prospektində yerləşən bina teatr üçün son dərəcə uğurlu yer hesab edilir.

Diqqətə çatdırılıb ki, 1899-cu ilin 20 noyabrında Hacı Zeynalabdin Tağıyevin teatrının səhnəsində ilk tamaşanın oynandığı vaxtdan bir neçə gün öncə "Kaspi" qəzeti belə bir açılışın olacağını yazıb. İlk tamaşadan sonra isə "Kaspi" qəzeti növbəti yazısını dərc edib və məqalədə tamaşanın anşlaqla keçdiyi bildirilib.

"Xoşbəxt, sevincli günlərin yaşandığı bu teatrda 8 dekabr 1899-cu ildə güclü yanğın baş verib və yanğın binanı közə döndərib. Lakin bir il sonra Hacı Zeynalabdin Tağıyev bütün gücünü səfərbər edərək, teatrı yenidən bərpa edib. 1899-cu ilin sonunda yanğından sonra teatr binasının təmiri başa çatıb. Teatr yenidən qapılarını tamaşaçı üzünə açıb", - deyə akademik Rafael Hüseynov əlavə edib.

Onun sözlərinə görə, 12 yanvar 1908-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" milli operasının premyerası bu teatrda baş tutub. 1909-cu ilin əvvəlində Tağıyevin Teatrının binası növbəti yanğın nəticəsində məhv olub və bu, Azərbaycan truppasının vəziyyətini ağırlaşdırıb. Bu, teatr tarixində ən böyük yanğın olub. Yanğın barədə 1909-cu il martın 1-də çıxan "Molla Nəsrəddin" jurnalında material yer alıb. Karikaturada fanatiklər və ruhanilər əl-ələ tutaraq sevinclə rəqs edirlər. Teatrın aktyoru və rejissoru Hüseyn Ərəblinski göz yaşları içində yanında duran aktyor dostuna deyir: "Xalqın dərdini səhnədə o qədər canlandırdım ki, axırda başıma düşdü!". Lakin 1909-cu ilin iyununda teatrın sahibi Hacı Zeynalabdin Tağıyev həmin yerdə teatrı yenidən tikəcəyini bildirib.

Qeyd olunub ki, 1 fevral 1918-ci ildə teatr binası yanğın nəticəsində yenidən məhv olub. Teatrın bütün taxta hissələri yanıb, yalnız daş və dəmir-beton karkas sağ qalıb. 1921-ci ilin martında keçmiş Tağıyevin Teatrının 1918-ci ildə yanmış binasının bərpası haqqında qərar qəbul edilib. Bu vaxta qədər teatrın yalnız fasadları qorunub saxlanılıb. 1922-ci ildə teatrın binası təmir olunub. 1920-ci illərdə teatr binasında D.Bünyadzadə adına Türk Dövlət Teatrı yerləşib. 30-cu illərin əvvəllərində o, D.Bünyadzadə adına Türk İncəsənət Teatrı olub. 1930-cu illərin sonlarından M.Əzizbəyov adına Dövlət Dram Teatrı burda yerləşib. 1960-cı ildən isə Dövlət Dram Teatrı üçün yeni bina tikiləndən sonra binada Şıxəli Qurbanov adına Musiqili Komediya Teatrı fəaliyyət göstərib.

1921-ci ildə Azərbaycanda ilk teatr texnikumunun yaradıldığını söyləyən akademik Rafael Hüseynov məşhur opera müğənnisi Şövkət Məmmədovanın texnikumun direktoru, Ağakərim Şərifovun isə direktor müavini seçildiyini bildirib. O, Ağakərim Şərifovun Azərbaycan Dövlət Teatr Muzeyinin (1934) yaradıcısı və ilk direktoru olduğunu diqqətə çatdırıb. Vurğulayıb ki, bu işdə ona Azərbaycanın görkəmli ziyalı və maarifçilərindən Üzeyir Hacıbəyli, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Cəfər Cabbarlı, Əzim Əzimzadə, Əziz Şərif və digər sənət korifeyləri böyük dayaq olub. 1927-ci ildə Dövlət Muzeyində Teatr şöbəsi açılıb. İlk illərdə muzeyin ekspozisiya zalı fəaliyyət göstərib. Ağakərim Şərifov 1942-ci ilədək muzeyə rəhbərlik edib.

Akademik Rafael Hüseynov bildirib ki, Teatr Muze­yinin açılış mərasimi 1934-cü il noyab­rın 25-də keçirilib. Sənət ocağı əvvəlcə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının bi­nasında fəaliyyət göstərib. Mərasim­də görkəmli sənət xadimləri – Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Şövkət Məmmədova, Hüseynqulu Sa­rabski, Aleksandr Tuqanov, Ülvi Rəcəb, Yusif Yulduz, İsmayıl Hidayətzadə və digərləri iştirak ediblər. 

"Millət təqvimi"ni buradan izləyə bilərsiz.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.