Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru, akademik Rafael Hüseynovun təqdimatında Mədəniyyət kanalında “Vətənim” verilişinin növbəti buraxılışı yayımlanıb.

Verilişdə Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin yaranmasından, muzeyin binasının fasadında quraşdırılmış Azərbaycanın görkəmli şairləri və yazıçılarının heykəllərindən bəhs olunub.

Akademik Rafael Hüseynov bildirib ki, Bakıda ilk abidə 1922-ci ildə İçərişəhər divarlarının yaxınlığında şair Mirzə Ələkbər Sabirin xatirəsinə ucaldılmış heykəldir. Müəllifi Keylixis Yakov idi. Lakin 1958-ci ildə həmin heykəl yenisi ilə əvəzlənib. Yeni heykəlin müəllifləri heykəltəraş C.Qaryağdı, arxitektorlar Q.Əlizadə, A.İsmayılov olub.

Onun sözlərinə görə, Bakıda silsilə şair və yazıçı heykəllərinin ucaldılması ənənəsinin başlanğıcında Nizami Muzeyi dayanır. Azərbaycanın iki istedadlı memarı Sadıq Dadaşov və Mikayıl Üseynovun layihəsi çərçivəsində Nizami Muzeyinin görkəmi dəyişilərək əsaslı təmir olunub, baş fasadda heykəllər quraşdırılıb. Mirzə Ələkbər Sabirin 1922-ci ildə ucaldılmış ilk abidəsindən sonra mərkəzdə quraşdırılan 6 heykəl Bakıda ədiblərin heykəllərinin ucaldılması ənənəsi demək idi.

O, Məhəmməd Füzulinin heykəlini Fuad Əbdürrəhmanov, Molla Pənah Vaqifin heykəlini Cəlal Qaryağdı, Mirzə Fətəli Axundovun heykəlini isə Pinxos Sabsayın düzəltdiyini diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Xurşidbanu Natəvanın abidəsini E.Tripolskaya, Cəlil Məmmədquluzadənin abidəsini N.Zaxarov və Cəfər Cabbarlının abidəsini S. Klyatsky yaradıb. Həmin dövrün görkəmli heykəltaraşları tərəfindən Nizami Muzeyinin eyvanında ucaldılan bu abidələr ilklərdəndi.

Qeyd edilib ki, dahi türk mütəfəkkiri Mahmud Kaşğarinin XI əsrdə qələmə aldığı məşhur “Divanu lüğat-it-türk” əsərində "Dünya xəritəsi" adlanan bir xəritə verib. Həmin xəritədə ilk dəfə olaraq Azərbaycanın adı “ərzi-. Azərabadqan” kimi qeyd olunub. "Divanü Lüğat-it-Türk" XI əsrdə söz varlığının genişliyini, müxtəlifliyini nümayiş etdirir. Bu əsər əbədiyaşarlıq qazanmış möhtəşəm ümumtürk elmi-ədəbi abidəsidir. XXI əsrdə Nizami Muzeyinin ekspozisiyası yenidən qurularkən Mahmud Kaşğari, onun "Divanı lüğət-it türk" əsəri, eləcə də uzun illər muzeyin fondlarında qalmış Mahmud Kaşğari abidəsi öz layiqli yerini tutub.

Akademik Rafael Hüseynov Nizami Muzeyində Azərbaycanın ilk monumentalçı heykəltəraşı, Əməkdar rəssam Münəvvər Rzayeva tərəfindən hazırlanmış XI əsrdə yaşamış böyük Azərbaycan filosofu Əbülhəsən Bəhmənyar ibn Mərzban əl-Azərbaycaninin heykəlinin, görkəmli heykəltəraş Münəvvər Rzayeva tərəfindən yaradılmış XI əsrin sonu - XII əsrin əvvəlində yaşamış böyük söz ustası Məhsəti Gəncəvinin heykəlinin, eləcə də Əməkdar rəssam, heykəltaraş Əhməd Tsalikovun yaratdığı qüdrətli Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Xaqani Şirvaninin abidəsinin qorunduğunu söyləyib.

"Azərbaycan heykəltaraşlığının müxtəlif nəsillərinin təmsilçiləri Nizami Gəncəviyə dəfələrlə üz tutublar", - deyən akademik Rafael Hüseynov 1940-cı ildən başlayaraq dahi şairin heykəlini yaratmaq istəyənlərin sayının çox olduğunu bildirib. Vurğulayıb ki, Nizami Gəncəvinin obrazına həsr olunmuş abidələr onun yalnız doğma vətəni  ilə məhdudlaşmır, dünya şöhrətli şairə müxtəlif illərdə dünyanın bir sıra ölkələrində heykəllər ucaldılıb. 1939-cu ildə Nizami Gəncəvinin 800 illik yubileyi ilə əlaqədar, şairin rəngkarlıq obrazının yaradılması üçün elan edilən müsabiqədə heykəltəraş Fuad Əbdürrəhmanov şairin surətinə uyğun simanı yaratmağa müvəffəq olub və müsabiqənin qalibi seçilib. O, Ədəbiyyat Muzeyində ilk azərbaycanlı heykəltəraş qadın Zivər Məmmədovanın hazırladığı Nizami Gəncəviyə aid heykəllə yanaşı, şairin ayrı-ayrı əsərləri əsasında yaradılmış kompozisiyaların da qorunub saxlandığını bildirib. 

"Vətənim" verilişini buradan izləyə bilərsiz.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.