Mədəniyyət kanalında Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru akademik Rafael Hüseynovun təqdimatında “Vətənim” verilişinin növbəti buraxılışı yayımlanıb.

Budəfəki veriliş "Qəsideyi-şiniyyə"nin 9 əsrlik yoluna həsr olunub.

Akademik Rafael Hüseynov XII əsrdə yaşamış Qəznəvi saray şairi Osman Muxtari və böyük Azərbaycan şairi Xaqani Şirvanidən başlanan dalğadan bəhs edib. O, ədəbiyyatda XII əsrdən başlanan və XX əsrədək davam edən ənənənin Osman Muxtarinin adı ilə bağlı olduğunu söyləyib. Bildirib ki,  Siracəddin Osman Muxtari farsdilli ədəbiyyatda özünün 8 min beytlik divanı və "Şəhriyarnamə" poeması və "Divan"ı ilə məşhurdur. Şairin bu poeması vaxtilə Firdovsinin yazdığı "Şahnamə" epopeyasının davamıdır. O, "Divan"ında yazdığı bir qəsidənin dahisinə çevrilib.

"Xaqani Şirvani Osman Muxtarinin cavan müasiri idi", - deyən akademik Rafael Hüseynov qeyd edib ki, Osman Muxtarinin ədəbiyyat tarixində şöhrətlər içərisində qalmasının təməlçisi Xaqani Şirvani və ondan sonra yaşayıb-yaratmış Əmir Xosrov Dəhləvi olub. XII əsrin ortalarında Osman Muxtari həyatdan köçəndə onun məhəbbət və mədhiyyə qəsidələrinin, eləcə də ictimai-siyasi məzmunlu və fəlsəfi qəsidələrinin gözəl örnəkləri vardı. Şairin qəsidələrinin əsas özəlliyi onların sonunun ərəb əlifbasının şin hərfi ilə bitməsi idi. Belə qəsidələrə isə "Qəsideyi-şiniyyə"lər deyilirdi. Osman Muxtarinin qəsidəsinin təkançı olmasına və 9 əsr impulsu ötürməsinə səbəb həm də məna idi.

Diqqətə çatdırılıb ki, Xaqani Şirvaninin Osman Muxtarinin qəsidəsinə yazdığı cavab qəsidəçilikdə yeni səhifə açıb. Xaqaninin bu şeiri bütün yazdıqlarından fərqlənib.

Akademik Rafael Hüseynov bildirib ki, Hindistanın türk əsilli böyük şair və musiqiçisi Əmir Xosrov Dəhləvi XIII yüzildə ilk dəfə Nizami Gəncəvi məsnəvilərinin hər birinə cavablar yazıb. Bu iş sonradan başqaları tərəfindən örnək kimi qəbul edilib. Dəhləvinin "Xəmsə"sini oxuyan görkəmli şərqşünas alim Mirzə Kazım bəy onu Şərq ədəbiyyatındakı ilk plaqiator adlandırıb. Tale elə gətirib ki, "Xəmsə" ənənəsi kimi əsrlərcə davam edəcək "Qəsideyi-şiniyyə" ənənəsinin də bünövrəsini qoyan Əmir Xosrov Dəhləvi olub. 

O, Nizaminin Xaqani Şirvaniyə xüsusi məhəbbət bəslədiyini, həyatdan köçəndə ona mərsiyə yazdığını və dünyanın etibarsızlığına kədərləndiyini deyib. Rafael Hüseynov XIII əsrdən başlayaraq bir çox şairin özünü "Qəsideyi-şiniyyə" yazmaqda sınadığını, Faiq Təbrizinin və Əbdürrəhman Caminin "Qəsideyi-şiniyyə"lərinin isə xüsusi fərqləndiyini bildirib. Qeyd edib ki, dahi Məhəmməd Füzuli də farsca "Qəsideyi-şiniyyə" yazıb. Yazlnız XX əsrdə "Qəsideyi-şiniyyə" Azərbaycan dilində səslənib.

Verilişi buradan izləyə bilərsiniz.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.