6 İyulda Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində “Nizami “Xəmsə”sində və Azərbaycan mədəni gerçəkliyində musiqi alətlərimiz” mövzusunda elmi-bədii sessiya keçirilib.

Nizami muzeyinin direktoru, akademik Rafael Hüseynov sessiyanı giriş nitqi ilə açaraq bildirib ki, dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin yaradıcılığında yer alan musiqiyə, muğam, çalğı alətləri və ifaçıların ustalığına dair deyimlər şairin yaşadığı dövrün musiqi mədəniyyətinin öyrənilməsi üçün qiymətli mənbədir.

Daha sonra alim musiqili tədbirin yeniliyi olan  muğni, burmalı boru (gavdum), kos, əlvah, balakən damburu, kələnay (mehtər düdüyü) kimi qədim milli musiqi alətlərinin klassik ədəbiyyat nümunələrində də müxtəlif mənalar kəsb edərək işləndiyini vurğulayıb. Bildirilib ki, Kitabi – Dədə Qorqud dastanları, Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si, Xaqani Şirvaninin “Divan”ı, “Töhfətül-İraqeyn”i, Zülfüqar Şirvaninin, Qətran Təbrizinin qəsidələri, Füzuli qəzəlləri yalnız oxuyub zövq almaq üçün yox, Azərbaycanın qədim musiqiçilik ənənələrini, muğamını, musiqi alətlərinin səs və növlərini araşdırıb üzə çıxarmaq baxımından əvəzsiz qaynaqlardır.

Daha sonra Rafael Hüseynov qədim musiqi alətlərinin tarixini, növlərini araşdıran musiqi nəzəriyyəçisi, professor Abbasqulu Nəcəfzadənin bu sahədəki əməklərindən bəhs edərək onun musiqi tariximizdəki xüsusi yerini vurğulayıb. Akademik qeyd edib ki, müəyyən bir musiqi alətinin xalqın musiqi sənətində tarixən varoluşunu sübut etmək üçün onun qədim dövrlərdən sənətdəki izini müəyyən edib əsrlər boyu arasıkısilmədən inkişaf edərək müasir dövrə necə gəlib çatdığını öyrənmək lazımdır. Professor Abbasqulu Nəcəfzadə məhz bu missiyanı yerinə yetirərək böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin məsnəvilərində adı çəkilən qədim musiqi alətlərini yalnız araşdırmamış, onları müasir musiqi alətləri ailəsinə real olaraq daxil edə bilmişdir. Alimin qeyd etdiyinə görə Abbasqulu Nəcəfzadə muğni, kos, kəlanay, əlvah və digər qədim musiqi alətlərinin səs, ahəng, ritm spesifikasını dərindən öyrənib təyin edərək onları mahir usta əllərinin köməyilə müasir sənət xəzinəsinə bəxş etmişdir.

Elmi-bədii sessiyanın fəxri qonaqları qismində sənətşünaslıq elmləri doktoru, professor, musiqi nəzəriyyəçisi Abbasqulu Nəcəfzadə, Naxçıvan Dövlət Universitetinin nəzdində “Musiqi alətləri” emalatxanasının müdiri, Naxçıvan Musiqi Kollecinin müəllimi, erqoloq-araşdırmaçı, Səfiəddin Urməvinin icadı olan muğni alətinin bərpaçısı və ifaçısı İxtiyar Seyidov, xalq artisti, qarmon ifaçısı Ənvər Sadıqov və bəhs edilən qədim musiqi alətlərinin ifaçıları  Toğrul İsgəndərov, Elxan Ərəboğlu, Rameş Paşayev, Həsən Hüseynov kimi sənətçilər iştirak ediblər.

Abbasqulu Nəcəfzadə çıxışında onu da vurğulayıb ki, muğni musiqi aləti XIII əsrin görkəmli Azərbaycan musiqiçisi və nəzəriyyəçisi Səfiəddin Urməvi, əlvah aləti orta əsrlərin məşhur şairi, musiqiçi, bəstəkar və alimi Əbdülqadir Marağalının, kələnay (mehtər düdüyü) isə XIII əsrin dünya şöhrətli alimi Nəsirəddin Tusinin icadıdır.

Musiqili tədbirdə Nizami Gəncəvi dövründən günümüzə gəlib çıxmış muğni, burmalı boru (gavdum), kos, əlvah, balakən damburu, kələnay  (mehtər düdüyü) kimi musiqi alətlərində müxtəlif xalq mahnıları və Azərbaycan bəstəkarlarının məşhur əsərləri ifa olunmuşdur.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.