Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində “Nizami “Xəmsə”sində və Azərbaycan mədəni gerçəkliyində musiqi alətlərimiz” mövzusunda elmi-bədii sessiya keçirilib.

Muzeyin direktoru akademik Rafael Hüseynov sessiyanı giriş nitqi ilə açaraq dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”sində yer alan bəşəri ideyalardan, Nizami yaradıcılığının incəsənətin müxtəlif növlərinə aid əsərlərin ərsəyə gəlməsində rolundan bəhs edib. O, başdan-başa musiqi elementləri ilə dolu olan Nizaminin “Xəmsə”sini Azərbaycanın danılmaz musiqi mədəniyyəti haqqında əvəzolunmaz tarixi sənəd kimi dəyərləndirib.

Akademik Rafael Hüseynov qeyd edib ki, Nizami Gəncəvinin yaradıcılığında yer alan musiqiyə, muğama, çalğı alətləri və ifaçıların ustalığına dair deyimlər şairin yaşadığı dövrün musiqi mədəniyyətinin öyrənilməsi üçün qiymətli mənbədir.

O, musiqili tədbirin yeniliyi olan - muğni, burmalı boru (gavdum), kos, əlvah, balakən damburu, kələnay (mehtər düdüyü) kimi qədim milli musiqi alətlərinin klassik ədəbiyyat nümunələrində də müxtəlif mənalar kəsb edərək işləndiyini vurğulayıb. Bildirilib ki, Kitabi-Dədə Qorqud dastanları, Nizami Gəncəvinin “Xəmsə”si, Xaqani Şirvaninin “Divan”ı, “Töhfətül-İraqeyn”i, Zülfüqar Şirvaninin, Qətran Təbrizinin qəsidələri, Füzuli qəzəlləri yalnız oxuyub zövq almaq üçün yox, Azərbaycanın qədim musiqiçilik ənənələrini, muğamını, musiqi alətlərinin səs və növlərini araşdırıb üzə çıxarmaq baxımından əvəzsiz qaynaqlardır.

Qədim musiqi alətlərinin tarixini, növlərini araşdıran musiqi nəzəriyyəçisi, professor Abbasqulu Nəcəfzadənin bu sahədəki əməklərindən bəhs edən akademik Rafael Hüseynov onun musiqi tariximizdəki yerini xüsusi vurğulayıb.

"Müəyyən bir musiqi alətinin xalqın musiqi sənətində tarixən var oluşunu sübut etmək üçün onun qədim dövrlərdən sənətdəki izini müəyyən edib, əsrlər boyu inkişaf edərək müasir dövrə necə gəlib çatdığını öyrənmək lazımdır. Professor Abbasqulu Nəcəfzadə məhz bu missiyanı yerinə yetirərək böyük Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin məsnəvilərində adı çəkilən qədim musiqi alətlərini yalnız araşdırmamış, onları müasir musiqi alətləri ailəsinə real olaraq daxil edə bilmişdir. Abbasqulu Nəcəfzadə muğni, kos, kəlanay, əlvah və digər qədim musiqi alətlərinin səs, ahəng, ritm spesifikasını dərindən öyrənib təyin edərək, onları mahir usta əllərinin köməyilə müasir sənət xəzinəsinə bəxş etmişdir", - deyə direktor qeyd edib.

Daha sonra elmi-bədii sessiyanın fəxri qonaqları qismində musiqi nəzəriyyəçisi professor Abbasqulu Nəcəfzadə, Naxçıvan Dövlət Universitetinin nəzdində “Musiqi alətləri” emalatxanasının müdiri, Naxçıvan Musiqi Kollecinin müəllimi, erqoloq-araşdırmaçı, Səfiəddin Urməvinin icadı olan muğni alətinin bərpaçısı və ifaçısı İxtiyar Seyidov, Xalq artisti, qarmon ifaçısı Ənvər Sadıqov və bəhs edilən qədim musiqi alətlərinin ifaçıları Toğrul İsgəndərov, Elxan Ərəboğlu, Rameş Paşayev, Həsən Hüseynov kimi sənətçilər iştirak ediblər.

Abbasqulu Nəcəfzadə çıxışında vurğulayıb ki, muğni musiqi aləti XIII əsrin görkəmli Azərbaycan musiqiçisi və nəzəriyyəçisi Səfiəddin Urməvi, əlvah aləti orta əsrlərin məşhur şairi, musiqiçi, bəstəkar və alimi Əbdülqadir Marağalının, kələnay (mehtər düdüyü) isə XIII əsrin dünya şöhrətli alimi Nəsirəddin Tusinin icadıdır.

Musiqili tədbirdə Nizami Gəncəvi dövründən günümüzə gəlib çıxmış muğni, burmalı boru (gavdum), kos, əlvah, balakən damburu, kələnay  (mehtər düdüyü) kimi musiqi alətlərində müxtəlif xalq mahnıları və Azərbaycan bəstəkarlarının məşhur əsərləri ifa olunub.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.