9 Oktyabrda Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində klassik ədəbiyyatımızın qüdrətli intibah şairi və filosofu Xaqani Şirvaninin 900 illik yubileyinə həsr olunmuş növbəti elmi seminar məşğələsi keçirilib.

Məruzəçi – “Doktorantura, elmi inkişaf və süni intellekt inteqrasiyası” şöbəsinin elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Rəhilə Sadıqova Xaqani poeziyasında qadın obrazlarının simvolik semantikası haqqında məruzə edib.

Məruzəçi ilk növbədə şairin Şirvanşah Axsitanın xanımı Səfvətəddinə, öz xanımları haqqında düşüncələrini ifadə edən şeir parçalarına müraciət edərək buradakı simvolikliyi təhlil edib. Bildirilib ki, Xaqani poeziyasında diqqəti cəlb edən mühüm məqamlardan biri də qadın obrazının yalnız real insan surəti kimi deyil, həm də alleqorik ifadə vasitəsi kimi işlənməsi xüsusiyyətidir.

Rəhilə Sadıqova qeyd edib ki, Xaqani əsərlərində qadın qəhrəmanlar, daşıdığı həm birbaşa, həqiqi mənası ilə (ana, gəlin, qarı, pəri və s.), həm də qadınların geyim-bəzək əşyalarına (örtük, zinət, ənlik, doğmaq və s.), davranış fərdiliyinə müraciət etməklə simvoliklik yaradılır.

Xaqani yaradıcılığına xas olan zəmanədən şikayət motivinin ifadəsində də qadın simvolikasının işləndiyini müşahidə edən tədqiqatçı, bu tezisi şairin divanından olan parçalar əsasında izah etmişdir. Bildirilmişdir ki, Xaqani qadın obrazını məcazi müstəvidə işlədərək, ruzigarı və zəmanəni qadın sifətində təqdim edir ; “Bal rəngli ruzigar” ifadəsi zahiri cazibəni, “ikirəngli” epiteti isə onun daxili etibarsızlığını ifadə edir. Beləliklə, qadın obrazı fərdi xarakter təsviri deyil, dünyanın dəyişkən və aldadıcı mahiyyətini diqqətə çatdıran alleqorik vasitəyə çevrilir”. Dəhr, rüzigar – “qart qarı”, mənalı söz – “qız, gəlin”, işlənməmiş mənalar-“bakirə qız”, dörd təbiət ünsürü-“dörd ana” kimi maraqlı metaforiklik tədqiqatçının gəldiyi nəticələr sırasındadır.

Rəhilə xanım gəldiyi qənaətləri ərəb dilinin qrammatik xüsusiyyətləri baxımından da izah edərək qeyd edib ki, ərəb dilində “dünya”, “həyat”, “yer”, “günəş” kimi sözlər qadın cinsinə aid edilir. Bu qayda bəhsedilən söz və ifadələrin qadın simvolu ilə əlaqələndirilməsinə də təkan vermişdir.

Bildirilib ki,  Xaqani Şirvani ərəb dilini və ərəb ədəbiyyatını mükəmməl bildiyi üçün bu poetik ənənədən bəhrələnmişdir.

Dahi şairin yaradıcılığının poetik təhlilindən aldığı qənaətləri ümumiləşdirərək məruzəçi bildirib ki, Xaqani üçün qadın obrazı yalnız sevginin  obyekti olmayıb  həm də estetik kamilliyin, müəllif orijinallığının, fəlsəfi düşüncənin və ictimai alleqoriyanın çoxqatlı simvoludur. 

Elmi seminar məşğələsi muzey əməkdaşlarının sual və çıxışları ilə davam edib.

Nizami muzeyinin “Rəqəmsal arxivləşdirmə, mədəniyyət irsinin tədqiqi və mənbəşünaslıq” şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə elmlər doktoru Xatirə Bəşirli, “Süni intellekt tətbiqləri, komparativistika və bədii tərcümə” şöbəsinin müdiri, filologiya üzə elmlər doktoru Şəfəq Əlibəyli, “Ekspozisiyanın qurulması, təqdimi və rəqəmsal tətbiq” şöbəsinin müdiri, Əməkdar mədənyyət işçisi Tomiris Babanlı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Faiq Əliyev, “Rəqəmsallaşdırma, əlyazmaların tədqiqi və nəşr resursları” şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Gülnar Əqiq, “Doktorantura, elmi inkişaf və süni intellekt inteqrasiyası” şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Cəmilə Dəmirova, Munisə İsmayılova və digərlərinin sual və fikirləri səslənmişdir.

© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.