Xalçaçı- rəssam Lətif Kərimovun fəaliyyəti və Nizami muzeyində qorunan sənət əsərləri mövzusunda elmi seminar məşğələsi keçirilib
Noy 17, 2026 | 13:00 / Yubileylər
Noyabrın 17-də Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyində Xalq rəssamı, xalça sənətinin görkəmli nümayəndəsi, sənətşünas, şərqşünas Lətif Kərimovun anadan olmasının 120 illiyinə həsr olunmuş elmi seminar məşğələsi keçirilib.
Muzeyin “Süni intellekt tətbiqləri, komparativistika və bədii tərcümə” şöbəsinin elmi işçisi Zarema İbrahimova böyük sənətkarın Nizami muzeyində sərgilənən süjetli, portret xalçalarından bəhs edərək Lətif Kərimovu Azərbaycan xalçaçılıq sənətini beynəlxalq miqyasda tanıdan, dekorativ-tətbiqi sənətin milli bədii xüsusiyyətlərini və texnoloji incəliklərini dərindən bilən görkəmli sənətkar və alim kimi təqdim edib.
Zarema xanım qeyd edib ki, 1906-cı ildə Şuşada papaqçı, xalçaçı ailəsində dünyaya göz açmış Lətifə xalçaçılıq sənətinin incəliklərini də ilk öyrədən anası olmuşdur. Bildirilib ki, uşaqlıq illəri İranın Məşhəd şəhərində keçmiş balaca Lətif, “Rəhimiyyə” mədrəsəsində təhsil alaraq, Quran qiraəti, fars, ərəb poeziyası və poetikasına, idmanın müxtəlif növlərinə dərindən yiyələnmişdir.
Məruzəçi vurğulayıb ki, Lətif Kərimovun xalçaçılıq sahəsindəki yaradıcılığı portret xalçaları, ornamental xalçalar və süjetli xalçalar kimi istiqamətlərə bölünür.
Rəssamın Əbülqasım Firdovsi, İmadəddin Nəsimi, Səfiəddin Urməvi, Əcəmi Naxçıvani və Şoto Rustavelini təsvir edən portret xalçaları Şərq miniatür sənətinin ənənələrinə uyğun şəkildə yaradılıb.
O da bildirilib ki, Lətif Kərimovun 1934-cü ildə yaratdığı ilk portret xalça Firdovsiyə həsr olunmuş və 1934-cü ildə Tehranda, daha sonra isə 1937-ci ildə Parisdə keçirilən Ümumdünya sərgisində nümayiş olunmuşdur. Xalça-portretin yuxarı haşiyəsində latın əlifbası ilə “Azərbaycan xəlçəçilik incəsənəti” sözləri, ana-haşiyədəki kətəbələrdə isə, ərəb əlifbası ilə Şahnamə beytləri toxunub. Azərbaycanda toxunmuş bu ilk xalça-portreti hal-hazırda Moskvada Ümumrusiya Dekorativ sənətlər Muzeyində saxlanılır.
Zarema İbrahimova Xalq rəssamının elmi yaradıcılıq fəaliyyətindən də bəhs edərək bildirib ki, 1983-cü ildə YUNESKO-nun xətti ilə Bakıda Şərq xalça sənətinə həsr olunmuş Beynəlxalq Simpozium keçirilir.
On səkkizdən çox xarici ölkənin təmsil olunduğu Simpoziumun əsas təşəbbüskarı və elmi konsepsiyasını hazırlayan şəxs, təşkilat komitəsinin sədri, plenar iclasların aparıcısı və moderatoru, xarici alimlərlə elmi dialoqlar yaradan, Azərbaycan xalça məktəbinin beynəlxalq təqdimatını edən əsas şəxs də məhz Lətif Kərimov olmuşdur.
Məruzəçi xalçaçı rəssamın Nizami muzeyində yaşadılan “Xəmsə” süjetli xalılarından da geniş bəhs edib. O qeyd edib ki, Nizami Gəncəvinin məsnəviləri əsasında toxunulmuş beş xalça şairin 800 illik yubileyinə -1941-ci ilədək toxunuşmuş, süjet kompozisiyaların eskizlərini isə görkəmli rəssamlar “Sirlər xəzinəsi” – Kazım Kazımzadə, “Xospov və Şirin” – Qəzənfər Xalıqov, “Leyli və Məcnun” –Məmməd Şirinov , “Yeddi gözəl” – Əmir Hacıyev, “İskəndərnamə” – Qəzənfər Xalıqov yaratmışlar.
Bu xalçalar 1946- cı ildə Moskvada, daha sonra isə Kiyevdə keçirilən xalq yaradıcılığı sərgilərindnə nümayiş olunaraq, böyük rəğbətlə izlənmişdir.
Zarema xanım qeyd edib ki, Lətif Kərimovun yaradıcılığı yalnız xalça sənəti ilə məhdudlaşmamış, o, həm də memarlıq abidələrinin və müxtəlif binaların interyerlərinin bədii tərtibatında fəal iştirak edərək milli ornament sənətinin memarlıq mühitində tətbiqinə mühüm töhvələr vermişdir.
Elmi seminar muzey əməkdaşlarının sualları və çıxışları ilə davam etmişdir.
Muzeyin “Rəqəmsal arxivləşdirmə, mədəniyyət irsinin tədqiqi və mənbəşünaslıq” şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə elmlər doktoru Xatirə Bəşirli, “Ekspozisiyanın qurulması, təqdimi və rəqəmsal tətbiq” şöbəsinin müdiri, Əməkdar mədənyyət işçisi Tomiris Babanlı, “Doktorantura, elmi inkişaf və süni intellekt inteqrasiyası” şöbəsinin elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Rəhilə Sadıqova, “Beynəlxalq əlaqələr və dünya muzeyləri ilə rəqəmsal resurs mübadiləsi” şöbəsinin kiçik elmi işçisi Aysel Bayramova, “Elmi fondların mühafizəsi, tədqiqi və rəqəmsallaşdırılması” şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nərmin Əliyeva, “Virtual təqdimatlar, məktəblilərlə və ictimaiyyətlə iş” şöbəsinin elmi işçisi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nəcibə Bağırova və digərləri öz fikirlərini bildirmişlər.
© Bütün hüquqlar qorunur. Xəbərlərdən istifadə edərkən www.nizamimuseum.az saytına istinad zəruridir.